Integrowana ochrona roślin — obowiązek i osiem zasad w praktyce

Od 1 stycznia 2014 roku stosowanie zasad integrowanej ochrony roślin jest w Polsce obowiązkiem wszystkich profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin — niezależnie od wielkości gospodarstwa. Wynika to z ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin oraz z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE.

Na czym polega integrowana ochrona roślin?

Integrowana ochrona roślin (IPM, ang. Integrated Pest Management) to sposób ochrony upraw, w którym chemiczne zwalczanie agrofagów jest traktowane jako ostateczność, a nie pierwszy odruch. Najpierw wykorzystuje się metody niechemiczne — agrotechniczne, biologiczne i fizyczne — a środki chemiczne stosuje się dopiero wtedy, gdy jest to uzasadnione, w możliwie najmniejszej skutecznej dawce.

Szczegółowe wymagania określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie wymagań integrowanej ochrony roślin, zgodne z załącznikiem III do dyrektywy 2009/128/WE.

Osiem ogólnych zasad integrowanej ochrony roślin

Zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy 2009/128/WE profesjonalny użytkownik powinien uwzględniać osiem ogólnych zasad:

1. Zapobieganie występowaniu organizmów szkodliwych — m.in. przez płodozmian, właściwą agrotechnikę, zrównoważone nawożenie i higienę fitosanitarną (czyszczenie maszyn i sprzętu).
2. Odmiany odporne lub tolerancyjne oraz kwalifikowany materiał siewny i nasadzeniowy.
3. Monitoring występowania agrofagów oparty na obserwacji pola i wiarygodnych narzędziach prognostycznych.
4. Progi szkodliwości — decyzję o zabiegu podejmuje się na podstawie progów ekonomicznej szkodliwości, a nie „na wszelki wypadek”.
5. Pierwszeństwo metod niechemicznych (biologicznych, fizycznych, agrotechnicznych), jeśli zapewniają one skuteczną ochronę.
6. Dobór środków selektywnych — możliwie najmniej szkodliwych dla ludzi, organizmów pożytecznych i środowiska.
7. Ograniczanie stosowania do niezbędnego minimum — redukcja dawek lub liczby zabiegów tam, gdzie to możliwe.
8. Zapobieganie odporności agrofagów — m.in. przez przemienne stosowanie substancji o różnym mechanizmie działania.

Co to oznacza w codziennej pracy gospodarstwa?

W praktyce integrowana ochrona roślin sprowadza się do świadomego podejmowania decyzji: obserwuję pole, sprawdzam, czy próg szkodliwości został przekroczony, wybieram metodę adekwatną do problemu i dokumentuję, co i dlaczego zrobiłem. Ten ostatni element — dokumentacja obserwacji i wykonanych zabiegów — jest jednocześnie tym, czego oczekuje inspektor podczas kontroli PIORiN.

Uporządkowana historia obserwacji i zabiegów dla każdego pola ułatwia wykazanie, że decyzje były przemyślane. Właśnie z myślą o takim bieżącym zapisie — notatek z pola i zabiegów — budujemy aplikację Agro Notes.

Uwaga: przepisy dotyczące ochrony roślin bywają aktualizowane. Aktualny stan prawny i materiały metodyczne warto weryfikować na stronach gov.pl/web/rolnictwo oraz piorin.gov.pl.

Najczęstsze pytania

Czy integrowana ochrona roślin dotyczy małych gospodarstw? Tak. Obowiązek stosowania zasad integrowanej ochrony roślin obejmuje wszystkich profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin, niezależnie od powierzchni upraw.

Czy integrowana ochrona roślin oznacza zakaz stosowania chemii? Nie. Oznacza ograniczenie stosowania środków chemicznych do przypadków uzasadnionych — po wykorzystaniu dostępnych metod niechemicznych i po przekroczeniu progu szkodliwości — oraz stosowanie ich w sposób możliwie najmniej ryzykowny.

Czym integrowana ochrona roślin różni się od integrowanej produkcji roślin? Integrowana ochrona roślin to obowiązkowe zasady dla wszystkich profesjonalnych użytkowników. Integrowana produkcja roślin (IP) to dobrowolny, certyfikowany system jakości o szerszym zakresie wymagań.